Phương Vận nhìn sáu nén hương, cúi đầu, thầm mặc niệm trong lòng."Nén thứ nhất dâng lên mẫu thân, con có thể sẽ không về được, xin thứ cho hài nhi bất hiếu, ngài hãy bảo trọng.""Nén thứ hai vì Phương Vận đã khuất, cảm ơn ngươi.""Nén thứ ba, thứ tư vì cha mẹ của Phương Vận ở kiếp này. Nén thứ năm vì phụ thân của tỷ Ngọc Hoàn, có ta ở đây, nhất định sẽ không để tỷ Ngọc Hoàn phải chịu khổ nữa.""Nén thứ sáu dâng lên Mạnh Hạo Nhiên, cảm tạ thơ của bậc tiên hiền."
Phương Vận nhìn nhang đèn hồi lâu, lòng tràn đầy phiền muộn hóa thành một tiếng thở dài, như thể đang từ biệt quá khứ.
Thắp hương xong, hai người ngồi đối mặt trước bàn cơm.
Phương Vận nói: "Tỷ Ngọc Hoàn, hôm nay chúng ta ăn cơm phải định ra quy củ.""Tiểu đồng sinh xin phân phó." Dương Ngọc Hoàn cười nói, nàng đã rất lâu không cười vui vẻ như vậy, bởi vì gánh nặng trên vai cuối cùng cũng đã nhẹ đi đôi chút."Quy củ hôm nay chính là, tỷ gắp một đũa, ta gắp một đũa, tỷ ăn bao nhiêu, ta ăn bấy nhiêu! Tỷ không cần phải nói gì cả, quy củ này không được sửa đổi! Hôm nay ta có thể ăn bao nhiêu, đều trông vào tỷ cả."
Dương Ngọc Hoàn lặng lẽ nhìn Phương Vận, trong lòng dâng lên một dòng nước ấm, nàng đột nhiên cảm thấy, có được câu nói này của Phương Vận, bao nhiêu khổ cực mệt mỏi những năm qua đều không đáng kể."Tiểu Vận nhà chúng ta trưởng thành rồi, biết thương tỷ tỷ. Bây giờ ngươi là đồng sinh, sau này nhà ta sẽ khấm khá hơn nhiều, đợi khi trúng tú tài, thịt cá này cũng chẳng đáng là bao. Hôm nay tỷ tỷ nhờ phúc của ngươi, được ăn một bữa thật ngon."
Phương Vận gắp một khối thịt kho bóng mỡ đưa tới bên miệng Dương Ngọc Hoàn, nhẹ nhàng nói: "Không, là ta nhờ phúc của tỷ, không có tỷ, ta đừng nói đi học, ngay cả sống sót cũng không dễ dàng, ta vẫn luôn ghi nhớ."
Dương Ngọc Hoàn vành mắt đỏ lên, há miệng ăn miếng thịt kho, từ từ nhai.
Sinh ra trong nhà nghèo mới biết thịt quý giá nhường nào.
Phương Vận cũng gắp cho mình một miếng thịt kho, sau khi ăn xong, lại lựa chiếc đùi gà trong nồi đất ra, đặt vào bát của Dương Ngọc Hoàn."Hai chúng ta mỗi người một cái.""Ừ!"
Hai người một năm khó được ăn thịt một lần, hôm nay liền buông thả cái bụng mà ăn, cuối cùng ăn sạch sành sanh.
Dương Ngọc Hoàn nhìn những chiếc đĩa trống không, có chút ngượng ngùng, vừa rồi đã ăn quá nhiều.
Hai người ăn quá no, đều lười đứng dậy, nhìn nhau cười một tiếng, vui vẻ trò chuyện, trong phòng tràn ngập không khí ấm áp.
Một lát sau, nhà hàng xóm lại truyền đến tiếng ồn ào, là lão Vương uống say đang dạy dỗ con mình phải học hành cho giỏi để thi đỗ đồng sinh.
Hai người mỉm cười, Dương Ngọc Hoàn nhìn sắc trời, nói: "Bây giờ ba vị quan chấm thi chắc đang chấm bài rồi."
Phương Vận gật đầu.
Bên trong Văn viện.
Trong phòng chấm bài rộng rãi đèn đuốc sáng trưng, từng hàng bàn dài được kê ngay ngắn, bài thi của hơn hai ngàn thí sinh lần lượt được bày ra, phủ kín mặt bàn, vô cùng tráng quan.
Ba vị quan chấm thi đứng nghiêm trang trước tượng Khổng Tử ở sâu trong phòng, mười vị giảng lang tiên sinh của huyện Văn viện đứng sau lưng họ.
Thái huyện lệnh nói: "Cung thỉnh Thánh Tài!""Cung thỉnh Thánh Tài." Mọi người đồng thanh hô theo.
Một luồng sức mạnh kỳ dị từ hư không giáng xuống, trong phòng nổi gió, nhưng tất cả bài thi đều không hề nhúc nhích.
Đa số bài thi không có biến hóa gì, nhưng gần một nửa số bài thi đột nhiên tỏa ra ánh sáng màu cam.
Tài khí hiển hiện.
Những luồng ánh sáng màu cam nhàn nhạt ấy có nhiều có ít, trong đó tài khí cao nhất lên đến gần ba thước, suýt nữa thì đạt đến tầng thứ minh châu.
Bài thi xếp thứ hai tài khí chỉ miễn cưỡng cao một thước, chênh lệch giữa hai bài là cực lớn.
Sau đó, một trận cuồng phong thổi qua, bài thi bay đầy trời.
Gió ngừng, một lượng lớn bài thi chất đống ở một góc, trên bàn chỉ còn lại 100 bài, được sắp xếp theo thứ tự tài khí từ cao đến thấp."Lấy tài chọn người, lấy văn xếp hạng!"
Thái huyện lệnh nói xong, mười vị giảng lang tiên sinh mỗi người cầm một bản đáp án của phần thi mời thánh ngôn, từ sau ra trước mỗi người chọn chín bài thi, bắt đầu chấm phần xử văn.
Mười bài thi có tài khí cao nhất thì không ai động đến.
Thái huyện lệnh không chút do dự, nói: "Nếu đã xuất hiện một bài thơ từ gần đạt đến cảnh giới minh châu, bản huyện sẽ không khách khí, xin được xem trước cho thỏa lòng." Nói xong, ông vui vẻ đi tới trước bài thi của Phương Vận.
Sở dĩ chấm bài muộn như vậy là vì sau khi thí sinh nộp bài, có người chuyên trách dùng giấy dán niêm phong tên thí sinh lại, khi chấm bài sẽ không nhìn thấy để phòng ngừa gian lận. Chỉ khi xác định thứ hạng của 50 người đứng đầu mới có thể xem tên.
Bài thơ từ được đặt ở trên cùng, Thái huyện lệnh thấy hai chữ "Xuân Hiểu", không khỏi nhíu mày, chữ này tuy coi như thanh tú, nhưng trong mắt ông vẫn còn quá kém, song nghĩ lại Phương Vận là hàn môn đệ tử nên cũng thấy bình thường.
Luyện chữ cần tiêu hao lượng lớn giấy mực, hàn môn đệ tử không có nhiều tiền như vậy, hoặc là dùng cành cây luyện trên nền cát, hoặc là dùng bút lông chấm nước viết trực tiếp lên bàn, cách sau vẫn cần không ít bút lông.
Thái huyện lệnh nhìn sang phần thơ, bất giác đọc lên: "Xuân miên bất giác hiểu, xứ xứ văn đề điểu. Dạ lai phong vũ thanh, hoa lạc tri đa thiểu." (Ngủ xuân không biết sáng, khắp chốn nghe chim hót. Đêm qua mưa gió về, hoa rụng bao nhiêu nhỉ?) Ba vị quan chấm thi đều sững sờ, bài thơ này lời lẽ vô cùng giản dị, vừa đọc đã hiểu, nhưng tại sao đọc xong lại có một cảm giác tiếc nuối nhàn nhạt?
Hai vị quan chấm thi còn lại cũng nhìn vào bài thi của Phương Vận, cẩn thận suy tư."Trong lòng như thiếu mất thứ gì đó." Vạn Học Chính nói.
Thái huyện lệnh xuất thân là Tiến sĩ, quan chức chính thất phẩm, còn Vương viện quân và Vạn Học Chính chỉ là Cử nhân, đều là tòng thất phẩm.
Thái huyện lệnh xem đi xem lại mấy lần, đột nhiên thở dài nói: "Hay! Lời thơ này tuy bình dị tự nhiên, nhưng quý ở một chữ 'thật', cảnh thật, tình thật. Kết cấu của bài thơ này cũng rất phi phàm, các vị hãy xem bốn câu thơ, lần lượt là không biết, biết, biết, không biết. 'Không biết' ở đầu để mở ra, 'không biết' ở cuối để lại khoảng trống, khiến người đọc thơ phải suy ngẫm, rốt cuộc hoa đã rụng bao nhiêu? Tại sao lại hỏi về hoa rụng?"
Lời này vừa nói ra, phòng chấm bài im phăng phắc, phảng phất như tất cả mọi người đều đang suy tư một vấn đề, hoa rụng biết bao nhiêu?
Chỉ năm chữ mà lại khuấy động tâm sự của tất cả mọi người.
Vương viện quân gật đầu nói: "Thái huynh một lời đã nói hết sự ảo diệu của bài thơ này. Bài thơ này sở dĩ thật, là vì câu nào cũng có xuân, câu nào cũng có tình. Xuân khốn, xuân điểu, xuân vũ, xuân phong, xuân hoa, nhìn như tả cảnh toàn diện, thực ra lại ẩn chứa tâm sự không lời. Điều đáng quý nhất là lời lẽ dễ hiểu, mộc mạc tự nhiên, càng tự nhiên lại càng dễ lưu truyền. Thí sinh này nếu không phải ngẫu nhiên đắc được, ắt là bậc phi phàm."
Hai người còn lại gật đầu không ngớt, điểm dễ lưu truyền này quá quan trọng, văn danh là một trong những điều mà người đọc sách theo đuổi, ngay cả Bán Thánh cũng không ngoại lệ.
Vạn Học Chính nói: "Lời lẽ như thế này ta cũng có thể viết ra, nhưng để một bài thơ hiện ra như tranh vẽ trước mắt, dung hòa tâm sự vào trong đó, mà lại tự nhiên đến thế, thì thật khó."
Vương viện quân nói: "Chờ ngày mai yết bảng, ta sẽ viết một lá thư, đem bài thơ này tiến cử cho Lý đại học sĩ ở châu viện, xem ngài ấy có thể tiến cử lên Thánh Đạo, để bài thơ này danh truyền thiên hạ hay không.""Bài thơ này nếu có thể đăng lên Thánh Đạo, ắt sẽ làm rạng danh văn phong Cảnh Quốc ta!" Thái huyện lệnh tràn đầy mong đợi nói.
Vạn Học Chính lại sa sầm mặt, thấp giọng nói: "Ta đã gần năm mươi tuổi, làm thơ văn cả ngàn bài, mà chưa từng được đăng lên nguyệt san Thánh Đạo."
Vương viện quân cười khổ nói: "Thánh Đạo do Thánh Viện phát hành, những bài được chọn đăng hàng tháng đều là danh tác, mỗi một người gửi bài lên Thánh Đạo hoặc là thánh thủ thi từ, hoặc là đại nho kinh nghĩa, hoặc là ẩn sĩ sách luận, người thấp nhất cũng là kỳ tài trong các lĩnh vực, chúng ta không dám vọng tưởng."
Thái huyện lệnh gật đầu, nhấc bút chấm mực đỏ, viết xuống dưới bài thi: Chữ mộc mạc, tình cảm chân thật, thơ thanh tú, ý tứ sâu xa, xứng đáng đứng đầu chư sinh, hạng Giáp!"Hai vị có dị nghị gì không?""Hạng Giáp thi từ của kỳ thi đồng sinh năm nay không phải 'Xuân Hiểu' thì không còn bài nào xứng đáng!" Vạn Học Chính nói."Không có dị nghị."
Thái huyện lệnh đặt bài thi viết "Xuân Hiểu" sang một bên, nói: "Người này văn tài phi phàm, nhưng muốn tranh giành vị trí án đầu với Phương Trọng Vĩnh, còn phải xem phần mời thánh ngôn."
Thái huyện lệnh nhìn chữ viết trên quyển mời thánh ngôn, thầm lắc đầu, nhưng khi xem kỹ câu đầu tiên, hai mắt ông sáng lên, nói: "Không ngờ người này lại bất phàm đến thế! Dù là ta năm đó gặp phải đề này, cũng tuyệt đối không thể trả lời được."
Hai vị quan chấm thi còn lại cũng xem qua đáp án, cúi đầu nhìn, vô cùng kinh ngạc, bởi vì đề này nếu là họ trước đây chắc chắn sẽ không trả lời được, dù họ là Cử nhân, bởi đề này quá oái oăm, liên quan đến cả địa lý và khả năng suy luận.
Thái huyện lệnh tay phải cầm bút tiếp tục xem xuống, xem xong ba trang đầu, vẻ mặt trở nên nghiêm túc, còn hai vị quan chấm thi một trái một phải cũng đang đồng thời chấm bài, hồi lâu không nói nên lời.
Cây bút của Thái huyện lệnh mãi vẫn chưa hạ xuống.
Ngây người một lúc, Vạn Học Chính hỏi: "Không sai sót?""Không một chỗ sai sót, quả thực không thể tưởng tượng nổi!"
Thái huyện lệnh tiếp tục xem, một hơi đọc hết hai mươi bảy trang bài thi còn lại, dứt khoát đặt bút lông sang một bên."Vẫn không sai?" Vương viện quân có chút kinh ngạc.
Thái huyện lệnh trịnh trọng nói: "Thần diệu vô cùng, không chỉ không sai, không có chữ sai, không tẩy xóa, không vết mực bẩn, là lần đầu tiên ta thấy trong đời.""Chẳng lẽ phần mời thánh ngôn của hắn cũng sẽ được hạng Giáp? Kể từ khi mời thánh ngôn được đưa vào khoa cử đến nay, Cảnh Quốc ta chưa từng có bài mời thánh ngôn nào được hạng Giáp, ngay cả Trần Thánh năm đó cũng chỉ là hạng Ất."
Thái huyện lệnh nói: "Đáng tiếc, ta rất muốn cho hắn một hạng Giáp, nhưng chữ của hắn thật sự quá tầm thường, nếu ta cho hắn hạng Giáp, tất sẽ bị giới sĩ lâm công kích."
Thái huyện lệnh nói xong, viết lên bài thi mời thánh ngôn: Chữ kém, không sai sót, Ất thượng."Đáng tiếc.""Đáng tiếc."
Thái huyện lệnh lưu luyến đặt bài thi của Phương Vận xuống, cầm lên bài thi từ của Phương Trọng Vĩnh.
Phương Trọng Vĩnh có thể thơ thành xuất huyện, ở bất kỳ kỳ thi đồng sinh nào cũng sẽ được quan chấm thi đặc biệt chú ý, quan chấm thi tất nhiên sẽ không tiếc lời khen ngợi mà viết vào phần bình ngữ, nhưng đáng tiếc lại gặp phải Phương Vận, lại gặp phải Thái huyện lệnh đang lòng đầy tiếc nuối.
Thái huyện lệnh nhìn qua bài thơ của Phương Trọng Vĩnh, không nói một lời, tiện tay viết "Ất trung", ngay cả bình ngữ cũng không có.
Bình xét thứ hạng gồm bốn hạng lớn là Giáp, Ất, Bính, Đinh.
Bất kể là kỳ thi nào, mỗi khoa chỉ có thể có một hạng Giáp.
Còn Ất và Bính lại được chia thành thượng, trung, hạ, hạng Đinh thì không cần phân, vì bất kỳ môn nào bị hạng Đinh đều không có khả năng trúng tuyển.
Ba vị quan chấm thi vẫn chìm trong sự tiếc nuối vì không thể cho Phương Vận song Giáp, họ im lặng chấm bài, gặp phải chỗ sai, không chút do dự mà gạch bút, cuối cùng căn cứ vào số lượng sai sót để bình xét thứ hạng.
Chấm xong mười bài có tài khí cao nhất, ba vị quan chấm thi mới bình xét thứ hạng cho phần thi từ và mời thánh ngôn của chín mươi bài còn lại.
Một trăm người này cuối cùng sẽ được xếp hạng dựa theo thứ bậc của phần mời thánh ngôn, 50 người đứng đầu sẽ trở thành đồng sinh.
Nếu thứ hạng bằng nhau, người có ít sai sót hơn sẽ xếp trên.
Nếu số lỗi sai bằng nhau, sẽ dựa vào thứ hạng của phần thi từ. Nếu thi từ cũng ngang hàng, sẽ xem xét chữ viết tốt xấu, nếu người thứ 50 và người đứng sau không phân được cao thấp, sẽ cần mời Bán Thánh chấm bài cân nhắc quyết định, khi đó có thể sẽ có thêm vài suất đồng sinh.
Bình xét thứ hạng xong, đã là đêm khuya, nhưng tất cả mọi người không được rời khỏi Văn viện, mỗi người được bố trí một chỗ ngủ trong viện.
Sáng sớm hôm sau, ba vị quan chấm thi cùng mười vị giảng lang thức dậy lúc sáu giờ, sau khi rửa mặt dùng bữa, vào bảy giờ đúng giờ Thìn bắt đầu "phục duyệt", tức là kiểm tra lại lần nữa để đảm bảo không có vấn đề gì.
Vạn nhất phán xét sai lầm quá lớn, Bán Thánh sẽ ra mặt can thiệp, khi đó quan chấm thi không chỉ mất mặt, thậm chí có thể bị miễn quan hạ ngục.
Bước vào phòng chấm bài, Thái huyện lệnh vừa đi vừa nói: "Đêm qua trằn trọc mãi không ngủ được, đến giờ vẫn chưa cam lòng."
